Akciğer Nodülü Nedir? Ne Zaman Tehlikelidir ve Ameliyat Gerekir?
Akciğer tomografisinde görülen küçük, yuvarlak veya oval lezyonlar akciğer nodülü olarak adlandırılır. Akciğer nodülleri oldukça sık görülür ve her akciğer nodülü kanser anlamına gelmez.
Geçirilmiş enfeksiyonlar, eski tüberküloz odakları, akciğer içi lenf nodları ve bazı iyi huylu hastalıklar da akciğerde nodül oluşmasına neden olabilir. Bununla birlikte özellikle belirli özelliklere sahip nodüllerde erken evre akciğer kanseri olasılığının değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle akciğer nodülünde temel soru yalnızca “Nodül var mı?” değil, “Bu nodülün kanser olma ihtimali nedir?” olmalıdır.
Akciğer Nodülü Nedir?
Akciğer nodülü, akciğer dokusu içerisinde bulunan ve genellikle çapı 3 cm'den küçük olan sınırlı bir lezyondur.
Çoğu akciğer nodülü herhangi bir şikâyete neden olmaz ve başka bir nedenle çekilen akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi (BT) sırasında tesadüfen fark edilir.
Nodül değerlendirilirken yalnızca çapına bakılmaz. Nodülün;
boyutu,
şekli ve kenar özellikleri,
solid veya buzlu cam yapısında olması,
zaman içerisinde büyüyüp büyümemesi,
akciğerdeki yerleşimi,
hastanın yaşı,
sigara öyküsü,
daha önce geçirilmiş kanser öyküsü
birlikte değerlendirilmelidir.
Akciğerde Nodül Kanser midir?
Hayır. Akciğerde görülen nodüllerin önemli bir bölümü iyi huyludur.
Özellikle küçük ve uzun süredir değişmeden duran nodüllerin kanser olma ihtimali genellikle düşüktür.
Ancak bazı nodüller erken evre akciğer kanserinin ilk bulgusu olabilir. Erken evrede saptanan akciğer kanserlerinde hastalık henüz akciğerle sınırlıyken cerrahi tedavi mümkün olabileceğinden, şüpheli nodüllerin doğru şekilde değerlendirilmesi önemlidir.
Bu nedenle bir nodül görüldüğünde gereksiz endişeye kapılmak kadar, nodülü tamamen önemsiz kabul etmek de doğru değildir.
Hangi Akciğer Nodülleri Daha Şüphelidir?
Akciğer nodülünün kanser açısından riskini artırabilecek bazı özellikler vardır.
Nodülün büyümesi
Önceki tomografiler ile karşılaştırıldığında nodülün çapında veya hacminde artış olması önemli bir bulgudur.
Bu nedenle eski BT görüntülerinin bulunması, nodül değerlendirmesinde son derece değerlidir.
Nodülün büyük olması
Genel olarak nodülün çapı arttıkça kanser olasılığı da artar. Ancak tek başına boyut kanser tanısı koydurmaz.
Örneğin küçük bir nodül şüpheli özellikler gösterebilirken, daha büyük bir nodül tamamen iyi huylu olabilir.
Düzensiz veya spiküle kenarlar
Düzgün ve yuvarlak nodüller genellikle daha düşük riskli olmakla birlikte, kenarları düzensiz veya çevre akciğer dokusuna doğru ince uzantılar gösteren spiküle nodüller daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Buzlu cam ve part-solid nodüller
Akciğer nodülleri BT görüntülerinde genel olarak;
solid nodül,
buzlu cam (ground-glass) nodülü ve
part-solid nodül
şeklinde sınıflandırılabilir.
Özellikle uzun süre kaybolmayan ve içerisinde zamanla solid komponent gelişen veya solid kısmı büyüyen nodüller önemlidir.
Üst lob yerleşimi
Akciğerin üst loblarında bulunan bazı nodüllerde malignite riski diğer yerleşimlere göre daha yüksek olabilir.
Sigara öyküsü ve yaş
Uzun süreli sigara kullanımı ve ileri yaş, akciğer kanseri riskini artıran önemli faktörler arasındadır.
Bununla birlikte hiç sigara kullanmamış kişilerde de akciğer kanseri gelişebileceği unutulmamalıdır.
Kaç mm Akciğer Nodülü Tehlikelidir?
Hastaların en sık sorduğu sorulardan biri budur.
Ancak “Şu büyüklüğün altındaki nodül iyi huyludur, üzerindeki nodül kanserdir” şeklinde kesin bir sınır yoktur.
Genel yaklaşımda:
6 mm'den küçük nodüller
Düşük riskli kişilerde çok küçük solid nodüller çoğu zaman yalnızca izlenebilir veya bazı durumlarda rutin takip dahi gerekmeyebilir.
Ancak nodülün görüntüsü şüpheliyse veya kişinin akciğer kanseri açısından risk faktörleri varsa takip önerilebilir.
6–8 mm arasındaki nodüller
Bu nodüllerde sıklıkla belirli aralıklarla düşük doz veya ince kesitli akciğer BT ile takip yapılır.
Takip süresi ve sıklığı nodülün yapısına ve hastanın risk faktörlerine göre değişir.
8 mm'den büyük nodüller
8 mm üzerindeki nodüllerde yalnızca çap değil, nodülün görüntü özellikleri ve hastanın kanser riski de değerlendirilir.
Bu hastalarda uygun durumlarda;
kısa aralıklı kontrol tomografisi,
PET-BT,
bronkoskopi,
iğne biyopsisi,
cerrahi biyopsi veya rezeksiyon
gündeme gelebilir.
Dolayısıyla 8 mm'den büyük her nodül ameliyat edilmez, ancak daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Akciğer Nodülünde PET-BT Ne Zaman Çekilir?
PET-BT, özellikle belirli büyüklüğe ulaşmış ve kanser açısından şüpheli nodüllerde kullanılabilir.
PET-BT'de nodülün metabolik aktivitesi değerlendirilir. Ancak PET-BT'nin de bazı sınırlılıkları vardır.
Çok küçük nodüllerde PET-BT yeterince duyarlı olmayabilir. Ayrıca enfeksiyon ve inflamasyon gibi iyi huylu durumlarda da PET tutulumu görülebilir.
Bu nedenle;
“PET tuttu = kesin kanser”
veya
“PET tutmadı = kesin iyi huylu”
şeklinde değerlendirme yapılması doğru değildir.
PET-BT sonucu, tomografi görüntüsü ve hastanın klinik risk faktörleri ile birlikte değerlendirilmelidir.
Akciğer Nodülünde Biyopsi Gerekir mi?
Her nodülden biyopsi alınması gerekmez.
Nodülün konumuna ve özelliklerine göre;
bronkoskopik biyopsi,
navigasyon veya ileri bronkoskopik yöntemler,
BT eşliğinde transtorasik iğne biyopsisi
kullanılabilir.
Ancak bazı küçük veya akciğerin derin bölgelerinde bulunan nodüllerde biyopsinin tanı koyma ihtimali düşük olabilir.
Ayrıca biyopsinin negatif gelmesi her zaman kanser olmadığı anlamına gelmez. Görüntüleme bulguları kanser açısından güçlü şekilde şüpheli ise negatif veya tanısal olmayan bir biyopsiye rağmen cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Akciğer Nodülü Ne Zaman Ameliyat Edilir?
Akciğer nodülünde ameliyat kararı yalnızca nodülün çapına bakılarak verilmez.
Cerrahi özellikle şu durumlarda gündeme gelebilir:
Nodülün takip sırasında büyümesi
BT görüntüsünün akciğer kanseri açısından belirgin şekilde şüpheli olması
Part-solid nodülün solid bölümünün büyümesi
PET-BT'de şüpheli metabolik aktivite saptanması
Biyopsi sonucunda kanser veya kanser şüphesi bulunması
Biyopsiyle tanı konulamamasına rağmen kanser olasılığının yüksek olması
Hastanın genel durumunun cerrahi tedaviye uygun olması
Bazı hastalarda kanser olasılığı yeterince yüksek olduğunda ameliyat öncesinde mutlaka iğne biyopsisi yapılması gerekmeyebilir.
Bu karar göğüs cerrahisi, radyoloji, göğüs hastalıkları, nükleer tıp ve gerektiğinde medikal onkolojinin birlikte değerlendirmesiyle verilmelidir.
Akciğer Nodülü Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Şüpheli akciğer nodüllerinin önemli bir bölümü günümüzde minimal invaziv göğüs cerrahisi (VATS) yöntemleriyle tedavi edilebilir.
VATS yönteminde büyük bir torakotomi kesisi yerine küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletler kullanılarak göğüs boşluğuna ulaşılır.
Nodülün büyüklüğüne, yerleşimine ve kanser olasılığına göre uygulanabilecek cerrahi işlemler değişebilir.
Wedge rezeksiyon
Nodül, çevresindeki sınırlı miktarda akciğer dokusu ile birlikte çıkarılır.
Segmentektomi
Nodülün bulunduğu anatomik akciğer segmenti damarları ve bronşu ile birlikte çıkarılır.
Özellikle uygun seçilmiş küçük ve erken evre akciğer kanserlerinde anatomik segmentektomi tercih edilebilir.
Lobektomi
Kanserin özelliklerine göre nodülün bulunduğu akciğer lobunun tamamen çıkarılması gerekebilir.
Akciğer kanseri şüphesi bulunan hastalarda yalnızca nodülün çıkarılması değil, gerekli durumlarda mediastinal ve hiler lenf nodlarının değerlendirilmesi de cerrahinin önemli bir bölümüdür.
Akciğer Nodülü Takibi Nasıl Yapılır?
Takip gereken nodüllerde önceki ve yeni BT görüntüleri karşılaştırılır.
Burada yalnızca nodülün çapındaki değişiklik değil;
hacim değişikliği,
yoğunluğu,
kenar özellikleri,
solid komponentinin gelişmesi veya büyümesi
de önemlidir.
Özellikle buzlu cam ve part-solid nodüllerin bazıları oldukça yavaş büyüyebildiğinden takip süreleri solid nodüllerden daha uzun olabilir.
Bu nedenle her akciğer nodülü için aynı takip programının uygulanması doğru değildir.
Akciğer Nodülü Olan Hasta Hangi Bölüme Başvurmalıdır?
Akciğer tomografisinde nodül saptandığında hastanın göğüs hastalıkları ve/veya göğüs cerrahisi tarafından değerlendirilmesi uygun olabilir.
Özellikle;
nodül büyüyorsa,
8 mm'den büyükse,
PET-BT'de şüpheli bulgu varsa,
spiküle veya düzensiz yapıdaysa,
part-solid karakterdeyse,
biyopsi ile kanser saptanmışsa,
daha önce kanser öyküsü varsa
göğüs cerrahisi değerlendirmesi önem kazanır.
Akciğer Nodülünde En Önemli Nokta: Eski Tomografilerin Karşılaştırılması
Bir akciğer nodülü değerlendirilirken hastanın eski tomografilerinin bulunması bazen yapılabilecek en değerli incelemelerden biridir.
Örneğin yıllardır aynı büyüklükte bulunan solid bir nodül ile birkaç ay içerisinde belirgin şekilde büyüyen bir nodülün klinik anlamı aynı değildir.
Bu nedenle muayeneye gelirken mümkünse yalnızca radyoloji raporunun değil, önceki ve güncel BT görüntülerinin DICOM formatında birlikte getirilmesi yararlıdır.